Bursa’daki Fay Hattı Hakkında Soru Önergesi

TBMM BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki yazılı soru önergemin Sayın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından cevaplandırılması için gereğini saygılarımla arz ederim.

Onur Öymen
CHP Bursa Milletvekili
                                                                                                

 
Yerbilim uzmanlarının son olarak yaptıkları açıklamalara göre İstanbul’un yanı sıra başka illerimiz de ciddi bir deprem riski altında bulunmaktadır. Bu illerden biri olan Bursa’da yerleşim merkezlerinin ortasından bir fay hattı geçtiği ifade edilmektedir. Gerçekten 1855 yılında vukuu bulan 7.6 büyüklüğündeki deprem felaketinde o zaman nüfusu otuz bin civarında olan Bursa’da üç bini aşkın vatandaşımız hayatını kaybetmişti. Bursa’nın toprak yapısı heyelana da son derece müsait olduğundan bir deprem felaketi halinde oluşabilecek heyelanın da çok sayıda can ve mal kaybına yol açabileceği  ifade edilmektedir.

1- Bursa’daki fay hattının tespiti ile ilgili olarak MTA tarafından başlatılmış olan araştırmalar sonuçlandırılmış mıdır? Sonuçlandırılamamışsa bunun sebebi nedir?
2- Son yıllarda bazı kamu kuruluşlarında başlanılan güçlendirme çalışmaları sonuçlandırılmış mıdır? Henüz güçlendirme çalışması başlamamış veya sonuçlandırılmamış kaç okul, hastane veya başka kamu binası mevcuttur?
3- Bursa İnşaat Mühendisi Odası ile birlikte ile ilgili kuruluşların başlattıkları özel binaların güçlendirme çalışması hangi aşamadadır? Şimdiye kadar kaç özel konut güçlendirilmiştir? Güçlendirilmesi gereken özel konutlarla ilgili çalışmaların sonuçlandırılması için ne gibi tedbirler alınmıştır?

21 Nisan 2010

CEVAPLAR:
 Yukarıda zikredilen sorular hakkında Bakanlığımızın ilgili birimlerinin yanı sıra, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile Bursa Valiliğinin ve TMMOB İnşaat Mühendisleri Odasının da görüşleri alınmak suretiyle aşağıdaki hususlara yer verilmiştir.
 Bakanlığımızca 2004 yılında düzenlenen Deprem Şurası’nda alınan kararlar gereğince, MTA Genel Müdürlüğü diğer kurumlarla eşgüdüm içinde Diri Fay Veri Tabanı’nı hazırlanmakla görevlendirilmiştir. Bu çalışmalar devam etmekte olup, 12-13 Mart 2010 yılında yapılan Deprem Danışma Kurulu toplantısında bu çalışmaların en geç 2011 yılında tamamlanması kararlaştırılmıştır.
 1. MTA Genel Müdürlüğü tarafından 2005 yılında uygulamaya konulan “Türkiye Diri Fay Haritasının Güncellenmesi Projesi” kapsamında, Bursa İli’ni de kapsayan Marmara Bölgesi’ndeki diri fay haritalamasına ilişkin arazi çalışmaları tamamlanmıştır.
 Yeniden revize edilerek, haritalanan diri faylar 1/250.000 ölçekli paftalar ve açıklama kitapçıkları birlikte basıma hazırlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, Bursa İli’ndeki deprem kaynakları olan diri faylar ve depremsellik özelikleri belirlenmiş olup, faylara ilişkin detaylı jeolojik bilgiler, haritalar ile birlikte basılacak olan açıklama kitabında yer alacaktır.
MTA Genel Müdürlüğünce; Bursa İli ve yöresinde yapılan araştırmalarda mevcut heyelanlar 1/25.000 ölçeğinde haritalanmış ve bunlara ilişkin haritalar 2006 ve 2009 yılında basılarak kullanıcıların hizmetine sunulmuştur.
1999 yılında meydana gelen Marmara ve Düzce depremlerinden sonra çeşitli kamu kuruluşları tarafından sahip oldukları binaların değerlendirilmesi ve gerektiğinde güncellendirilmesi veya yeniden yapım çalışmalarının gerçekleştirilmesi, kurumların bütçe imkanları çerçevesinde uygulamaya konmuştur.
2. Ülkemizde halihazırda deprem yönelik yürütülen hazırlık çalışmaları kapsamında bir kısım yatırımcı kuruluşlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları (Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, TSK, vb.) genel olarak kurumlarına tahsisli binaların deprem dayanıklılık analizlerini ve güçlendirme işlerini kendi bünyelerinde veya Valilikler kanalıyla yürütmektedirler.
Dolayısıyla, sadece Bakanlığımız denetiminde, kapsamlı olarak deprem dayanıklılık analizleri yapılan kamu binası sayısı şu an itibariyle 4500 civarındadır. Bursa İli’nde sağlık alanında 3 adet hastane ile 4 adet sağlık ocağının güçlendirilmesi yapılmıştır. 20 adet hastanenin de güçlendirme projesi çalışmalarının sürdürmektedir. Eğitim alanında 16 adet okul yıkılmış, yerine yeni okul binaları yapılmıştır. Ayrıca 43 adet okulun güçlendirilmesi yapılmış ve 3 adet okul da güçlendirme programına alınmıştır. 130 adet kamu binası güçlendirilmiş, 69 adet kamu binasının güçlendirme proje çalışmaları devam etmektedir. 1999 yılı depreminden etkilenen Bursa İli’nde 289 orta hasarlı konut ve 15 işyerinde güçlendirme çalışmaları yapılmıştır.
Analizleri yapılan kamu binalarının büyük bir bölümünün, yürürlükteki deprem yönetmeliği (DBYBHY 2007) hükümlerinin öngördüğü performans düzeyine ulaşmadığı belirlenerek, bu binalar için Bakanlığımızca güçlendirme projeleri hazırlatılmış ve bunlardan büyük bir bölümünün güçlendirme imalatları tamamlanmıştır. Geri kalan bölümün ise halen güçlendirme çalışmaları devam etmektedir.
3. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Bursa Şubesi ile Bursa İli’ne bağlı Yıldırım Belediyesi, Güzelyalı Belediyesi, Nilüfer Belediyesi, Gemlik Belediyesi ve Bursa Sanayi ve Ticaret Odası ile “Deprem Envanter Çalışması” protokolleri imzalanmıştır. Bu protokol kapsamında yürütülen işler güçlendirme çalışması olmayıp, bir deprem anında binaların risk durumunun incelenerek, yapı envanterlerinin çıkartılması çalışmasıdır.
Bu inceleme sonucu binalar üç grupta değerlendirilmiştir.
1. grup binalar; olası bir depremi hasarsız veya düşük hasarlı olarak can kaybına neden olmadan atlatılabileceği kanaatine ulaşılan binalardır.
2. grup binalar; olası bir depremde hasar görme riskinin bulunduğu kanaatine sahip olmadan sahip olunan binalardır. Bu binaların görebileceği hasarın boyutu için “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre performans analizi yapılması ve gerekiyorsa güçlendirme yapılması tavsiye edilmektedir.
3. grup binalar; olası bir depremde hasar görme oranlarının ileri hasar seviyesine ulaşabilecek kadar yüksek olabileceği kanaatine sahip olunan binalardır. Bu binaların acele olarak “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre performans analizi yapılması ve çıkan sonuca göre güçlendirilmesi tavsiye edilmektedir.
Bu kapsamda, bugüne kadar Yıldırım Belediyesi, Güzelyalı Belediyesi ve Nilüfer Belediyesi ile yapılan çalışmalar aşağıda tablo olarak verilmiştir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ile çalışmalar yakın tarihte başlamış olduğundan henüz raporlama aşamasına gelmemiştir. Ayrıca, Gemlik Belediyesiyle de çalışmalara daha başlanamamıştır.