TBMM Genel Kurul, T.C. İle Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Protokolünün Onaylanması

- TBMM Genel Kurul Tutanağıdır -

CHP İSTANBUL MİLLETVEKİLİ SAYIN ONUR ÖYMEN’İN “TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE BÜYÜK BRİTANYA VE KUZEY İRLANDA BİRLEŞİK KRALLIĞI HÜKÜMETİ ARASINDA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİNİN VE EKİ SAĞLIK BAKIMI HAKKINDA PROTOKOL’ÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TASARISI “ İLE İLGİLİ TBMM GENEL KURULUNDA YAPTIĞI KONUŞMA

04 HAZİRAN 2003
CHP GRUBU ADINA ONUR ÖYMEN (İstanbul) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin ve bunun ekini teşkil eden Sağlık Bakımı Hakkında Protokolün onaylanmasına ilişkin olarak, Cumhuriyet Halk Partisi Meclis Grubunun görüşlerini arz etmek üzere söz almış bulunuyorum; Yüce Meclisi tekrar saygıyla selamlıyorum.
Çok değerli arkadaşımız, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına konuşan Sayın Eraslan, bu sözleşme hakkında Yüce Meclise yeterince bilgi vermiştir; bunları tekrarlamak istemiyorum. Bütün bu bilgiler, bizim de Yüce Meclise belirtmek istediğimiz hususlardır; bunu ifade etmek, tekrarlamak istemiyorum.
Yalnız şunu belirteyim: İngiltere’yle 1959 yılında imzaladığımız ve 1961 yılında onayladığımız sosyal güvenlik sözleşmesi, Türkiye’nin bu alanda yaptığı ilk sözleşmedir; o bakımdan, böyle bir özelliği var.
İkinci olarak belirtmek istediğim husus, bu yeni sözleşmenin, protokolün imzalanma işlemlerinin 1999 yılında sonuçlanmış olmasıdır; yani, yaklaşık üçbuçuk yıldan beri bu sözleşme onay bekliyor. Bu gecikmenin pek çok vatandaşımızı olumsuz etkilediğini ifade etmek istiyorum; çünkü, değerli arkadaşımın da açıkladığı gibi, yeni sözleşmenin kapsamı genişliyor. Eski sözleşme, sadece Sosyal Sigortalar Kurumunu kapsamına alırken, yeni sözleşme, Emekli Sandığını ve bazı başka sosyal güvenlik kurumlarını, Bağ-Kuru da kapsamı içine alıyor. O bakımdan, bu sürenin uzaması, onay işleminin bu kadar gecikmesi, bu sözleşmeden yararlanacak vatandaşlarımızı mağdur etmiştir. Hükümetten şunu rica ediyoruz: Geçmiş yıllardan kalan bu gibi sözleşmeleri, bu gibi anlaşmaları, özellikle vatandaşlarımızın haklarını ilgilendiren sözleşmeleri ivedilikle Meclise sunsunlar ve bir an önce bunları onaylayalım ve hayata geçirelim.
Değerli arkadaşlar, arkadaşımın belirttiği unsurların dışında, İngiltere’nin bir özelliği daha var; o da şudur: İngiltere, çifte vatandaşlığı kabul etmiş bir ülkedir. Oradaki vatandaşlarımızın büyük bir bölümü, hem İngiliz vatandaşıdır hem Türk vatandaşıdır; bu nedenle, İngiliz vatandaşlarının sahip olduğu haklardan da yararlanıyorlar. Biz, bunun, bütün Avrupa ülkeleri için bir örnek teşkil etmesini diliyoruz; çünkü, kıta Avrupasında, Hollanda, Belçika gibi birkaç ülke hariç, maalesef, çifte vatandaşlık, henüz tam
olarak kabul edilmiş değildir, uygulanıyor değildir. Bizim en çok vatandaşımızın bulunduğu Almanya’da, bütün çabalara rağmen, çifte vatandaşlık sadece istisnaî hallerde uygulanabiliyor. O bakımdan, İngiltere’nin bu özelliğinin -ki, sosyal güvenlik açısından da çok yansımaları var- kıta Avrupasındaki Avrupa Birliği ülkeleri için örnek oluşturmasını ümit ediyorum.
Değerli arkadaşlar, bu vesileyle şunu da söylemek istiyorum: Sosyal güvenlik anlaşması imzaladığımız ülkelerin uygulamalarını da yakından izlemeliyiz. Demin, başka bir yasa tasarısı vesilesiyle, Uluslararası Çalışma Örgütünün sözleşmelerinden, bunun uygulamalarından bahsettik. Bizim vatandaşlarımızın yaşadığı ülkelerin bu sözleşmeleri nasıl uyguladığını da izlemek zorundayız. Demin, Türkiye’de kadınlar ile erkekler arasındaki farktan bahsettik uygulamada. Aynı oranda olmasa da, bu fark, İngiltere’de de var. Uluslararası Çalışma Örgütünün raporunu okuduğunuz zaman görüyorsunuz ki, orada “eşit işe eşit ücret” prensibinin uygulanmasında sorunlar var. Mademki, bizim vatandaşlarımız orada yaşıyor, onları, o ülkelerin uygulamalarını çok yakından izlemek zorundayız.
Bundan ibaret de değil. 1980 yılında Türkiye ile Avrupa Birliği Ortaklık Konseyinin aldığı bir karar var.” 3/80″ denilen bu karar, Avrupa Birliği ülkelerinde yaşayan vatandaşlarımızın sosyal haklarıyla ilgili. Şimdi, biz, İngiltere’yle bu sözleşmeyi imzaladık diye, bunu sadece bir Türk İngiliz ilişkisi çerçevesinde göremeyiz; çünkü, Avrupa Birliği üyesi ülkeler, artık, bu gibi konuları kolektif olarak halletme yoluna gidiyorlar. O bakımdan, Avrupa Birliğiyle bu alanda imzaladığımız bu Ortaklık Konseyi kararının uygulanmasını yakından izlemek zorundayız.
Şimdi, burada, üzüntü verici bir şey söylemek istiyorum size. Maalesef, Avrupa Birliği Komisyonu, bu 3/80 sayılı Kararın üye ülkelerde otomatik olarak uygulanmasını kabul etmemiştir, uygulanması için bir tavsiye kararı almamıştır ve bizdeki bilgi eğer yanlış değilse -ki, yanlış olduğunu zannetmiyorum- bu kararın alınmasını engelleyen ülke de, şimdi yakınlaşmak için gayret gösterdiğimiz Yunanistan’dır. O bakımdan, 3/80 sayılı Karar, maalesef, Avrupa Birliği ülkelerinde otomatik olarak uygulanamıyor ve bunun sonucunda, pek çok vatandaşımız mahkemelere müracaat ederek, bu kararla elde ettikleri hakkı hayata geçirmeye çalışıyor. Birçok mahkeme bizim lehimize karar vermiştir. Ancak, bizim temennimiz, bu kararın tam olarak uygulanmasıdır. Hükümetimizden bu konuda gayret bekliyoruz.
Değerli arkadaşlar, sosyal güvenlik de dahil olmak üzere, yurt dışındaki vatandaşlarımızın sorunları, Yüce Meclisin yaklaşık bir ay önce kurulmasını kararlaştırdığı yurt dışındaki vatandaşlarımızın sorunlarını incelemekle görevli komisyon tarafından ele alınacaktır. Bunu da yine bir üzüntü vesilesi olarak ifade etmek istiyorum; maalesef, bir aydan beri bu komisyon toplanamamaktadır. Bunun hiçbir izahı yoktur; Yüce Meclisin kurduğu bu kadar önemli konudaki bir komisyonun, yurt dışındaki milyonlarca vatandaşımızın haklarını, çıkarlarını ilgilendiren bir komisyonun bu kadar uzun bir süreden beri ilk toplantısını bile yapamamasının hiçbir izahı yoktur. O bakımdan, Sayın Meclis Başkanımızdan özellikle rica ediyorum; bu komisyonun bir an önce toplanması için gerekli fizikî şartları sağlasınlar ve biz, sosyal güvenlik de dahil olmak üzere, yurt dışındaki vatandaşlarımızın bütün bu meselelerini Yüce Meclise sunmak üzere inceleyelim, bu komisyonun çalışmalarını sonuçlandıralım.
Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak biz, bu sözleşmeyi ve bu protokolü onaylayacağız, müspet oy kullanacağız; çünkü, bunun, ülkemizin çıkarlarına olduğuna inanıyoruz.
Bu vesileyle, Yüce Heyetinizi bir kere daha saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)
BAŞKAN – Teşekkür ediyorum Sayın Öymen.